A l’altra banda del bosc: Exploracions cartogràfi ques sobre la transformabilitat front la vulnerabilitat davant d’incendis forestals en paisatges suburbans de Barcelona
Tramesa: 29-06-2025
|Acceptat: 16-11-2025
|Publicades: 28-11-2025
Drets d'autor (c) 2025 Pepa Morán Núñez

Aquesta obra està sota una llicència internacional Creative Commons Reconeixement-NoComercial-CompartirIgual 4.0.
Descàrregues
Paraules clau:
Urbanitzacions, incendis forestals, vulnerabilitat, resiliència social, cartografies
Agències de suport:
Resum:
Els paisatges d’urbanitzacions de muntanya de les metròpolis mediterrànies presenten alta vulnerabilitat als incendis forestals. Aquest estudi analitza els sistemas de relació i dependències d’eixes urbanitzacions, prenent com a cas d’estudi Can Paulet i Les Rovires a l’Àrea Metropolitana de Barcelona. S’identifi quen tres paradoxes: la de la resiliència, l’extinció i la prevenció, examinant el bosc des d’una perspectiva relacional i de “l’altre”. Mitjançant exploracions cartogràfi ques de les capacitats relacionals del paisatge, es proposa una alternativa metodològica a les bases d’informació predefi nides. Els resultats presenten una transformació on la reducció de vulnerabilitat s’integra com a valor indirecte en estratègies no instrumentals centrades en la millora de l’espai públic i el bé comú, oferint nous enfocs per a la resiliència social davant del risc d’incendis forestals en paisatges suburbans.
Referències:
Adam, Barbara, Ulrich Beck, and Joost Van Loon, eds. The Risk Society and Beyond: Critical Issues for Social Theory. London: Sage Publications, 2000. https://doi.org/10.4135/9781446219539
Agee, James K., Skinner, Carl, N. “Basic principles of forest fuel reduction treatments” in Forest Ecology and Management 211:83-86 (2005) https://doi.org/10.1016/j.foreco.2005.01.034
Bachelard, Gaston. Psicoanálisis del fuego. Madrid: Alianza Editorial, 1966.
Boada, Martí Juncà, and Anna Zahonero. Medi Ambient. Una Crisi Civilitzadora. Spain: La Magrana, 1999.
Badía, A., Francos, M., Morán, P., Quílez, R., and Úbeda, X. “La integración de los incendios forestales en la gestión y planificación territorial en el contexto de cambio global”. En: Cambio climático y territorio en el mediterráneo ibérico (Romero & Camarasa eds). Valencia: Tirant lo Blanch ediciones, 95-114 (2025)
Bowman, David M. J. S., et al. “Human Exposure and Sensitivity to Globally Extreme Wildfire Events.” Nature Ecology & Evolution 1, 0058 (February 2017). https://doi.org/10.1038/s41559-016-0058
Brotons, Lluís, et al. “How Fire History, Fire Suppression Practices and Climate Change Affect Wildfire Regimes in Mediterranean Landscapes.” PLoS ONE 8, n. 5 (May 2013). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0062392
Castells, Manuel. “Grassrooting the Space of Flows.” In Cities in the Telecommunications Age: The Fracturing of Geographies, editat per James O. Wheeler, Yuko Aoyama, i Barney Warf, 18-27. New York: Routledge, 2000.
Castellnou, Marc, M. Miralles, L. Costa, L. Bages, A. Larrañaga, E. Ribot, and P. Llovet. “Tipologías de grandes incendios forestales: herramientas para la gestión del fuego y la dinámica forestal.” Ponència presentada al IV Congreso Forestal Español, Zaragoza, September 2005.
Castellnou, Marc, Núria Prat-Guitart, Enric Arilla, Asier Larrañaga, Eulàlia Planas, Xavier Úbeda, and M. Pilar Martín. 2019. “Empowering Strategic Decision-Making for Wildfire Management: Avoiding the Fear Trap and Creating a Resilient Landscape.” Fire Ecology 15 (1): 31. https://doi.org/10.1186/s42408-019-0048-6
Deleuze, Gilles, and Félix Guattari. What Is Philosophy? New York: Columbia University Press, 1994.
Duane, Andrea, Lluís Brotons, Jordi Oliveres, and Núria Aquilué. “El Model MEDFIRE Val D’Aran: Disseny, Inicialització, Simulació i Resultats.” Zenodo, July 1, 2020. https://doi.org/10.5281/zenodo.11238569
Duane, Andrea, Marc Castellnou, and Lluís Brotons. “Towards a Comprehensive Look at Global Drivers of Novel Extreme Wildfi re Events.” Climatic Change 165, 43 (April 2021).https://doi.org/10.1007/s10584-021-03066-4
Escobar, Arturo. “Degrowth, Postdevelopment, and Transitions: A Preliminary Conversation.” Sustainability Science 10 (April 2015): 451–462. https://doi.org/10.1007/s11625-015-0297-5
Franklin, Jane, ed. The Politics of Risk Society. Cambridge, United Kingdom: Polity Press, 1998.
Fernandes, Paolo M. “Fire-smart management of forest landscapes in the Mediterranean basin under global change”. Landscape and Urban Planning. 110.(February 2013) 175-182 https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2012.10.014
Font,A., Mas.S., Maristany, L., Carreras, J.M., Valls, J. Transformaciones urbanitzadores (1977-2000) Àrea Metropolitana de Barcelona. Barcelona: Mancomunitat de Municipis de l’Àrea Metrolopitana de Barcelona, 2005.
Foucault, Michel, “Truth and Power”, In: Colin Gordon (ed.), Power/Knowledge – Selected Interviews and Other Writings 1972-1977, Pantheon Books, New York: 1980 (1976).
Gibson-Graham, J. K. A Postcapitalist Politics. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2006.
Harley, John Brian. Maps Knowledge, and Power. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, 1988
Harvey, David. “El derecho a la ciudad.” International Journal of Urban and Regional Research 27, n. 4 (2003). Translated by sinpermiso.info (October 2008).
Hopkins, Nick. “Identity, Practice and Dialogue.” Journal of Community & Applied Social Psychology 18 (July 2008) 363–368. https://doi.org/10.1002/casp.954
Irigaray, Luce. Sharing the World: from Intimate to Global relations, New York: Continuum Books (2008)
Jacobs, J. The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House (1961)
Kitchin, Rob, Martin Dodge “Rethinking maps” a Progress in Human Geography. Ed. Sage Publications, 2007. https://doi.org/10.1177/0309132507077082
Latour, Bruno. Politics of Nature: How to Bring the Sciences into Democracy. Translated by Catherine Porter. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2004. https://doi.org/10.4159/9780674039964
McLauchlan, Kendra K., et al. “Fire as a Fundamental Ecological Process: Research Advances and Frontiers.” Journal of Ecology 108, no. 5 (April 2020): 2047–2069. https://doi.org/10.1111/1365-2745.13403
Merchant, Carolyn, The Death of Nature: Women, Ecology, and the Scientific Revolution. Harper & Row, 1980
Morán, Pepa. Paisajes disruptivos: La representación de los incendios forestales en el paisaje mediterráneo. PhD dissertation, Universitat Politècnica de Catalunya, 2020.
Morán-López, Teresa, et al. “Predicting Forest Management Effects on Oak-Rodent Mutualisms.”Oikos 125, n. 10 (October 2016): 1445–1457. https://doi.org/10.1111/oik.02884
Moreira, F. et al., “Setting the scene for post-fire management” A: F. Moreira, M. Arianoutsou, P. Corona i J. de las Heras (eds.), Post-fire management and restoration of southern European forests: 1-19. Springer. Dordrecht, 2012. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2208-8_1
Moreira, Francisco, et al. “Wildfire Management in Mediterranean-Type Regions: Paradigm Change Needed.” Environmental Research Letters 15, 011001 (2020). https://doi.org/10.1088/1748-9326/ab541e
Otero, Iago, et al. “Democratizing Wildfire Strategies: Do You Realize What It Means? Insights from a Participatory Process in the Montseny Region (Catalonia, Spain).” PLoS ONE 13, n. 10 (2018). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0204806
Otero, Iago, y Jonas Nielsen. “Coexisting with Wildfire? Achievements and Challenges for a Radical Social-Ecological Transformation in Catalonia (Spain).” Geoforum 85 (Octubre de 2017) 234–246. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2017.07.020
Park, Robert. On Social Control and Collective Behavior: Selected Papers. Chicago: University of Chicago Press, 1967.
Pausas, Juli, and Jon Keeley. “Wildfires and Global Change.” Frontiers in Ecology and the Environment 19, n. 7 (June 2021) 387–395. https://doi.org/10.1002/fee.2359
Pastor, Elsa, et al. “Vulnerability Analysis to Wildland-Urban Interface Fires in Metropolitan Areas: An Integrated Approach.” In IX International Conference on Forest Fire Research. Advances in Forest Fire Research 2022, 808–814 (2022). https://doi.org/10.14195/978-989-26-2298-9_123
Swaffield, Simon. “Empowering Landscape Ecology: Connecting Science to Governance through Design Values.” Landscape Ecology 28 (June 2013) 1193–1201. https://doi.org/10.1007/s10980-012-9765-9
Tedim, Fantina V., Mohammed L. Amraoui, Gavriil Xanthopoulos, Vittorio Leone, Nikos Koutsias, Paulo Fernandes and Pierpaolo Duce. 2018. “Defining Extreme Wildfire Events: Difficulties, Challenges, and Impacts.” Fire 1 (1): 9. https://doi.org/10.3390/fire1010009
Uyttewaal, Kathleen, et al. “Uplifting Local Ecological Knowledge as Part of Adaptation Pathways to Wildfire Risk Reduction: A Case Study in Montseny, Catalonia (Spain).”Ambio 53 (2024) 1433–1453. https://doi.org/10.1007/s13280-024-02030-7
Verkerk, P. J., Martinez de Arano, I., and Palahí, M. The bio-economy as an opportunity to tackle wildfires in Mediterranean forest ecosystems. Forest Policy and Economics, 86, 1–3. (2018). https://doi.org/10.1016/j.forpol.2017.10.016
Williams, A. Park, et al. “Observed Impacts of Anthropogenic Climate Change on Wildfi re in California.” Earth’s Future 7, n. 8 (August 2019) 892–910. https://doi.org/10.1029/2019EF001210




